KALENDARZ IMPREZ

Sobota, 28 Listopada 2020
Pon Wto Śro Czw Pią Sob Nie
            01
02 03 04 05 06 07 08
09 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            

Aktualności

135 produktów tradycyjnych z Podkarpackiego

  • 22-06-2013
12 czerwca br. na Listę Produktów Tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpisane zostały kolejne wyroby z województwa podkarpackiego, tym razem z powiatu przeworskiego i stalowowolskiego. Kolejne cztery regionalne smakołyki to: jagodzianki, zupa z jagód, zupa dziadowska z Cieplic oraz chwałowskie żeberka wędzone w wekach z Chwałowic. Bogactwo i różnorodność kulinarna to jedna z cech charakteryzujących nasz region. Dzięki temu dziedzictwu Podkarpackie może pochwalić się już 135 tradycyjnymi wpisami na Listę, na którą trafiają produkty o jakości i właściwościach wynikających ze stosowania tradycyjnych receptur i metod produkcji. Województwo podkarpackie zajmuje drugie miejsce w Polsce, wyprzedzając śląskie, a do zrównania z liderem - pomorskim - brakuje już tylko jednego wpisu. Jest szansa, że tym daniem będzie karp starzawski, którego procedura umieszczenia na liście już trwa.

Chwałowskie żeberka wędzone w wekach
Tradycja przygotowywania i konserwacji mięsa wieprzowego z okolic Chwałowic sięga lat 60. XX w., kiedy to zaczęto masowo produkować na potrzeby gospodarstw domowych szklane słoje z systemem Wecka. „Utrwalanie produktów spożywczych, m.in. różnych potraw mięsnych, w słojach typu Wecka, tzw. wekach, należy do najbardziej racjonalnych sposobów konserwowania. Umożliwia ono przechowywanie produktów na dłuższy czas, co ma specjalne znaczenie podczas wzmożonych prac w polu, w ogrodzie, gdy brak jest czasu na codzienne przygotowywanie gotowanych posiłków. Konserwy z weków są to potrawy całkowicie gotowe do spożycia – nie wymagające żadnej obróbki, oprócz ewentualnego podgrzania i przyprawienia do smaku” – pisał T. Kłossowski w książce Domowe wyroby mięsne, wydanej w 1968 r.
Mieszkańcy Chwałowic wykorzystując wysokogatunkowe mięso wieprzowe oraz dostępność technologii zaczęli przygotowywać chwałowskie żeberka wędzone w wekach. Pierwszym etapem było marynowanie mięsa z dodatkiem przypraw takich jak liść bobkowy, ziele angielskie, czosnek, majeranek, sól i pieprz. Następnie mięso wędzono dymem z drewna drzew liściastych, co nadawało mu niepowtarzalny smak, aromat oraz barwę. Ostatnim etapem było wekowanie i zapiekanie, tzn. podwędzone mięso wkładane było w szklane słoje i zapiekane w piecu chlebowym. Tak przygotowane mięso można było: „jeść normalnie z chlebem, oraz włożyć do zupy i sosu, co poprawia smak” (wywiad etnograficzny przeprowadzony z mieszkańcami Chwałowic).

Zupa dziadowska
Popularną potrawą przygotowywaną na tych terenach jest zupa dziadowska. W pierwszej połowie XX w. obok takich zup jak żur czy barszcz stanowiła główną potrawę spożywaną na śniadanie, obiad i często na kolację. Dawniej ludzie byli mało zamożni, a składniki na zupę dziadowską były zawsze dostępne i niedrogie. Jednocześnie była potrawą smaczną i sycącą. Zupa dziadowska składa się z pokrojonych w kostkę, ugotowanych w wodzie ziemniaków oraz wrzuconych do tego drobnych klusek. Charakterystyczne dla tej potrawy są kluski szarpane – zwane też dartymi. „W czasie, kiedy ziemniaki się gotują, wyrabia się najprostsze na ciasto kluski. Mama do miski albo małej niecki sypała mąkę, wlewała stopniowo trochę wody, soliła i wyrabiała ręką tak długo, aż odchodziło od ręki. (…) Po wyrobieniu (w trakcie podsypywano mąką) należało ciasto trochę rozwałkować i można było palcami urywać, czyli „szczypać” małe kawałki i wrzucać do wody z ziemniakami” (wywiad przeprowadzony z mieszkańcami Dąbrowicy). Na koniec zupa doprawiana jest solą i zabielana mlekiem bądź podbijana mąką. Zupa dziadowska spożywana jest jako danie główne, może być z dodatkiem chleba.

Zupa z jagód
Gmina Adamówka położona jest w północnej części województwa podkarpackiego w otoczeniu Puszczy Solskiej. Tereny te bogate są w owoce runa leśnego takie jak: jagody, grzyby i zioła. Mieszkańcy chętnie korzystają z tych zasobów, aby urozmaicić codzienne i świąteczne pożywienie. Bardzo popularne w gminie Adamówka są potrawy przygotowywane z jagód, w tym m.in. zupa z jagód. Przepis na zupę z jagód zna większość mieszkańców. „Przepis na zupę z jagód jest bardzo prosty. Wodę z odpowiednią ilością jagód trzeba zagotować, dodać cukru i zagęścić mąką. Zupę jedzono z szerokimi kluskami, robionymi wcześniej. Na wierzch zupy można nasypać trochę świeżych jagód, a w czasie gotowania nieco cynamonu (w dzieciństwie tego nie było), co podkreśla smak jagód” (wywiad przeprowadzony z mieszkańcami Cieplic). Dawniej bardzo często gospodynie własnoręcznie przygotowywały kluski. Z mąki, jajek i wody zagniatały ciasto na kluski, rozwałkowywały i kroiły trzycentymetrowe paski, które następnie gotowały. Zupę z jagód można spożywać na gorąco, jak również można na zimno w formie chłodnika.

Jagodzianki
Mieszkańcy gminy Adamówka chętnie wykorzystali bogactwo lasów, czego przykładem są znane w całej gminie po dziś dzień bułeczki drożdżowe z jagodami, tzw. jagodzianki. Sposób ich przygotowania nie jest trudny, choć pracochłonny. Najpierw należy przygotować ciasto drożdżowe z odpowiedniej ilości mąki, drożdży, mleka, cukru, jajek oraz masła. Całość należy wyrabiać, dodając w odpowiedniej kolejności składniki, a następnie pozostawić do wyrośnięcia. Należy pamiętać, że: „wyrabia się ciasto (w miarę potrzeby podsypując mąką) tak długo, aż zacznie odchodzić od ręki. Ciasto po wyrobieniu rozwałkowuje się na cienki placek o grubości ok. 5 mm i można już z niego wykrawać szklanką krążki. Na każdy nakłada się trochę jagód obsypanych mąką i cukrem, zlepia, przekłada na wysmarowaną tłuszczem blachę i zostawia do wyrośnięcia, wyrośnięte smaruje się białkiem, posypuje cukrem i piecze” (wywiad przeprowadzony z mieszkańcami Dąbrowic).
Dawniej jagodzianki pieczono w piecach chlebowych, dopiero w ostatnich latach upowszechniły się piekarniki elektryczne. Jagodzianki piecze się z okazji świąt i spotkań okolicznościowych. Można je spożywać na drugie śniadanie, jako przekąskę w czasie zabawy, jak i też jako smaczny poobiedni deser.
Chwałowskie żeberka wędzone w wekach
Chwałowskie żeberka wędzone w...
Jagodzianki
Jagodzianki
Zupa dziadowska
Zupa dziadowska
Zupa z jagód
Zupa z jagód
BIURO PROJEKTU: STOWARZYSZENIE NA RZECZ ROZWOJU I PROMOCJI PODKARPACIA PRO CARPATHIA UL. RYNEK 16 35-064 RZESZÓW
Polityka prywatności
PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ
PROJECT SUPPORTED BY A GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION